صــــــــــــــبح ســــــــــــــــراوان

محبوبه حسين زاده سراوان، شهرستاني است در بيش از 300 کيلومتري جنوب زاهدان که داراي 374کيلومتر مرز مشترک با کشور پاکستان است. موضوعي که اکنون نگاه مسوولان بهداشت و درمان را به يکي از دورافتاده ترين شهرستان هاي ايران معطوف کرده است، آمار بالاي زنان مبتلا به ايدز در سراوان است. در کشور 8/94 درصد کل آمار مبتلايان به HIV/AIDS را مردان و فقط 2/5 درصد را زنان تشکيل مي دهند در صورتي که اين نسبت در شهرستان سراوان 9/64 درصد مردان و 1/35 درصد را زنان تشکيل مي دهند. از سوي ديگر در حالي که اعلام مي شود در ايران بيش از 60 درصد مبتلايان به اچ.آي.وي از راه اعتياد تزريقي به اين ويروس مبتلا شده اند اما در سراوان، عمده ترين راه انتقال بيماري با 6/76 درصد از طريق رابطه جنسي است. زهرا مرتضوي، مسوول مرکز مشاوره بيماري هاي رفتاري شهرستان سراوان است که با اعلام اين آمار از درگير بودن کانون خانواده ها با بيماري ايدز مي گويد. وي بعد از اتمام تحصيلاتش در شهر تهران، به مدت شش سال است که در اين مرکز مشغول به کار است؛ هرچند تلاش در زمينه اطلاع رساني و ارائه خدمات به بيماران مبتلا به ايدز آن هم از سوي يک فرد غيربومي- به خصوص در بدو فعاليت- مستلزم مواجهه با مشکلات فراوان است. زهرا مرتضوي از الگوي بيماري ايدز در منطقه يي که چندهمسري در آن رواج شديد دارد، مي گويد؛ «الگوي بيماري ايدز در اينجا کاملاً متفاوت با ساير نقاط ايران است و ما در اين منطقه مطابق با معيارهاي جهاني پيش مي رويم. در منطقه سراوان آمار کودکان و زنان درگير بيشتر از ميانگين کشوري است و در حالي که در سطح کشور 65 درصد موارد ابتلا به ايدز به دليل اعتياد تزريقي است در اين منطقه بيشترين موارد به دليل ارتباطات جنسي است و مسلماً وقتي که راه ابتلا به ايدز از طريق ارتباط جنسي باشد، خانواده ها درگير اين مشکل مي شوند.» وي مي افزايد؛«در اين منطقه، مردان دو يا سه زن دارند و اقامت طولاني مردان در کشورهاي حوزه خليج فارس براي کار يا تجارت و بروز رفتارهاي پرخطر جنسي از سوي آنان، باعث افزايش ابتلاي آنان به ايدز از طريق رابطه جنسي شده است و همين مردان چون داراي چند همسر در سراوان هستند مسلماً بيماري را به همه همسران خود منتقل مي کنند و به همين دليل شاهد افزايش تعداد زنان مبتلا به ايدز در اين منطقه هستيم.» مرتضوي ادامه مي دهد؛«يکي از راه هاي جلوگيري از ابتلا به ايدز، ترويج استفاده از کاندوم به عنوان بهترين وسيله پيشگيري از انتقال ويروس از مردان به همسران شان است. ما هم در اين مرکز به زناني که همسران شان در کشورهاي اطراف مشغول به کار هستند، آموزش هايي در اين زمينه داديم اما اين زنان مي گويند که همسران شان حتي حاضر نيستند به حرف آنان گوش دهند و خود را موظف به رعايت هيچ مورد پيشگيري از انتقال ويروس نمي دانند و همين موضوع خود عامل نگران کننده يي شده است براي افزايش آمار مبتلايان به اچ.آي.وي». وي اما معتقد است که در همه جاي ايران آمار زنان مبتلا به ايدز بايد خيلي بيشتر از موارد اعلام شده باشد؛«بيشترين موارد شناسايي شده مبتلايان به ايدز، معتادان تزريقي هستند که در زندان ها شناسايي شده اند. اين در حالي است که امکان دسترسي به زنان و يا خانواده هاي اين افراد وجود نداشته تا بتوان از ابتلاي آنان به اچ.آي.وي نيز آماري تهيه کرد. از سوي ديگر در بسياري از آمارها، شاهد موارد گزارش شده هستيم. بر فرض مثال مردي مبتلا به اچ.آ.وي در يک مرکز درماني گزارش شده است اما آدرس اشتباه به مرکز داده است و يا براي پيگيري درمان مراجعه نکرده است اين موارد باعث مي شود که خانواده و همسر اين فرد مبتلا نيز تحت پيگيري نباشند و موارد ابتلا افزايش يابد بدون اينکه آمار دقيقي در اين مورد وجود داشته باشد.» مرتضوي با استناد به همين موارد تاکيد مي کند؛« به همين دليل و شناسايي مردان مبتلا به ايدز در زندان ها و عدم دسترسي به همسران شان، آمار زنان مبتلا به ايدز در ساير مناطق ايران کمتر از مردان گزارش شده است در حالي که معتقدم با شناسايي دقيق اين موارد، مسلماً آمار زنان مبتلا به اين ويروس نيز در سطح کشوري خيلي بيشتر از آمار گزارش شده است. اما در منطقه سراوان، چون بيشتر افراد مبتلا از طريق ارتباط جنسي درگير اين ويروس شده اند و از طريق مرکز مشاوره بيماري هاي رفتاري شناسايي شده اند، به همسران و خانواده هاي آنها نيز دسترسي داريم توانسته ايم آمار درستي از زنان مبتلا به ايدز در اين منطقه داشته باشيم.» مرتضوي از مشکلات فعاليت در اين مرکز به عنوان يک فرد غيربومي نيز مي گويد؛ «چون به عنوان يک فرد غيربومي در اين مرکز مشغول به کار شده بودم، گفته مي شد که امکان برقراري ارتباط با بيماران بومي و مراجعه آنان به اين مرکز وجود ندارد و افرادي هم که در شبکه بهداشت اينجا مشغول به کار بودند، تجربه هاي تلخي از برخوردهاي بد بيماران مبتلا به ايدز داشتند طوري که وقتي براي ارائه خدمات پزشکي به منازل آنها مراجعه مي کردند مورد ضرب و شتم هم قرار گرفته بودند که البته به دليل انگ و تابو بودن ايدز در کشور و نگاه منفي به اين بيماران، اين برخوردها صورت گرفته بود. من هم وقتي شروع به فعاليت کردم بارها به درهاي بسته برخوردم اما تمام تلاشم را کردم و اکنون ديگر وضعيت طوري شده است که کليه بيماران خودشان به اين مرکز مراجعه مي کنند. هرچند نداشتن افراد متخصص، عدم دسترسي آسان گروه هدف (بيماران HIV/AIDS و معتادان تزريقي) و پراکنده بودن بيماران در منطقه، فقر مالي و فرهنگي (بيشتر بيماران بي سواد و از نظر تغذيه دچار مشکل هستند و حتي کرايه رفت و آمد به مرکز مشاوره را ندارند)، کمبود نيرو در مرکز مشاوره، عدم اختصاص بودجه خاص در اين خصوص، عدم امکان آزمايش HIV در شهرستان سراوان (تمام نمونه ها بايد به انتقال خون زاهدان جهت آزمايش ارسال شود) از مشکلاتي بزرگي است که با آن مواجه هستيم.» روزنامه اعتماد دوشنبه 18 تیر 86 شماره 1437 http://www.etemaad.com/Released/86-04-18/205.htm#34178